Veriye dayalı, bağımsız bir araştırma laboratuvarı

ÜniAR, 2016 yılında "bir üniversiteyi en iyi değerlendiren kendi öğrencisidir" mottosuyla kuruldu. Aynı yıl, bugün Türkiye'nin en geniş kapsamlı öğrenci deneyimi araştırması hâline gelen Türkiye Üniversite Memnuniyet Araştırması'nın (TÜMA) ilkini gerçekleştirdik.

Aradan geçen on yılı aşkın sürede Türkiye'deki yükseköğretim paydaşlarına — öğrencilere, mezunlara, ailelere, üniversite yönetimlerine, araştırmacılara ve karar alıcılara — kesintisiz biçimde veri, içgörü ve uzmanlık sağladık.

Yolumuzun doğruluğu zamanla kurumsal düzeyde de teyit edildi: 2024 yılında Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Türkiye Üniversite Deneyim Araştırması (TÜDA) ile öğrenci memnuniyetini resmî olarak ölçmeye başladı. YÖK'ün araştırmasında TÜMA'yı destekleyen sonuçların bulunması ve TÜMA-2024 sıralamasına benzer sıralamaların ortaya çıkması, yöntemimizin ve verilerimizin güvenilirliğini bağımsız bir kaynak üzerinden test etme imkânı sundu.

2026 yılı ise ÜniAR için bir dönüm noktası oldu. Araştırma ailemizi TÜMA-Alan ve TÜMA-Mezun ile genişlettik; öğrenci memnuniyetini ilk kez akademik alan düzeyinde, üniversite deneyimini ise ilk kez mezuniyet sonrası perspektifle ölçmeye başladık. Aynı yıl 65 bin öğrenci ve 37 bin mezundan oluşan, bugüne kadarki en geniş veri setimize ulaştık.

TÜMA — Türkiye Üniversite Memnuniyet Araştırması (2016'dan beri, her yıl)

Amiral gemimiz. Türkiye'deki örgün lisans öğrencileri üzerinde her yıl gerçekleştirilir. NSSE (ABD), NSS (Birleşik Krallık) ve SES (Avustralya) gibi uluslararası öğrenci memnuniyeti araştırmalarının benimsediği temel ilkelerden yararlanılarak Türkiye yükseköğretim sistemi için geliştirilmiş bağımsız bir değerlendirme modelidir. Öğrenciler üniversitelerini altı memnuniyet alanında değerlendirir:

• Öğrenim Deneyimi — derslerin içeriği, ölçme-değerlendirmenin objektifliği, öğretim elemanlarından alınan geri bildirim, derslerin öğrenmeye teşvik gücü
• Yerleşke Deneyimi — kampüs yaşamı, sosyal-kültürel olanaklar, güvenlik, yemek ve sağlık hizmetleri, ulaşım, yurt/konaklama
• Akademik Destek — danışmanlık ve rehberlik, danışmanların ulaşılabilirliği, staj ve iş olanakları hakkında bilgilendirme
• Kurumsal Yönetim — öğrenci işleri, yöneticilere erişim, öğrencilerin kararlara katılımı, öğrenci haklarının desteklenmesi
• Öğrenme Kaynakları — kütüphane, elektronik kaynaklar, laboratuvarlar, çalışma alanları, kablosuz internet, araştırma desteği
• Kariyer Gelişimi — kariyer merkezi hizmetleri, sertifika programları, iş bulma ve kariyer planlama desteği

Her alan 10–100, genel memnuniyet puanı 60–600 aralığında hesaplanır; üniversiteler A+'dan FF'ye uzanan memnuniyet düzeyleriyle sınıflandırılır.

TÜMA-Alan — Alan/Program Bazlı Memnuniyet Araştırması (ilk kez 2026)

Aynı üniversitede bile alanlar arasında öğrenci deneyimi belirgin biçimde farklılaşır; öğrenci adayları da çoğu zaman bir üniversiteyi değil, belirli bir programı tercih eder. TÜMA-Alan, memnuniyeti üniversite geneli yerine akademik alan (program grubu) düzeyinde görünür kılar. TÜMA ile aynı öğrenci verisinden beslenir; sonuçlar 1 genel gösterge + 4 boyut (Öğrenme Deneyimi, Müfredat Kalitesi, Akademik Destek, Kariyer Değeri) üzerinden, dokuz alan grubunda raporlanır: Eğitim Bilimleri/Öğretmenlik, Fen ve Yaşam Bilimleri, Hukuk, İşletme-Ekonomi, Mühendislik, Psikoloji, Sanat-Mimarlık-Tasarım, Sosyal Bilimler, Tıp ve Sağlık Bilimleri.

TÜMA-Mezun — Mezun Memnuniyet Araştırması (ilk kez 2026)

Üniversite eğitiminin değeri yalnızca öğrenim sürerken değil, mezuniyet sonrasında da ölçülmelidir. TÜMA-Mezun, 2016–2025 yılları arasında mezun olanların aldıkları eğitimi iş ve kariyer deneyimleri ışığında geriye dönük değerlendirmesine dayanır. Genel Memnuniyet'in yanı sıra altı mezun boyutu raporlanır: Mesleki Değer, Yetkinlik Kazanımı, Kariyer Etkisi, Mezun Bağlılığı, Mezun Hizmetleri ve Tavsiye. İlk uygulamasında 37.000 mezun verisine ulaşılmıştır.

TÜMA-Mezun Alan (ilk kez 2026)

TÜMA-Mezun'un alan temelli tamamlayıcısı. Mezun memnuniyetini aynı dokuz akademik alan grubu içinde, Genel Memnuniyet puanı üzerinden üniversiteler arası karşılaştırılabilir hâle getirir. Amaç disiplinleri birbiriyle yarıştırmak değil, aynı alan içinde kurumlar arası farkları görünür kılmaktır.

ÖDÜŞ — Öğrenci Dostu Üniversite Şehirleri

81 ilin tamamında öğrenci yaşamının niteliğini değerlendiren şehir araştırması.

Her yıl TÜMA kapsamında uygulanan Rektör Performansı Değerlendirme Ölçeği sonuçlarına göre, üniversitelerinde üstün performans gösteren rektörlere ÜniAR Üstün Performans Ödülleri (Altın, Gümüş ve Bronz) takdim edilir. Bu ödüller, öğrenci merkezli yönetim anlayışını görünür kılmayı ve teşvik etmeyi amaçlar.

Bugüne dek toplanan veriler — bağımsız, temsili ve tekrarlanabilir.

Sıralamalarımız kurum beyanına değil, öğrencilerin ve mezunların doğrudan memnuniyet değerlendirmelerine dayanır ve titiz bir bilimsel süreçle üretilir:

• Kotalı örnekleme: Amaç en fazla öğrenciye ulaşmak değil, evreni doğru temsil eden güvenilir bir örneklem oluşturmaktır. Her üniversite için %95 güven aralığı ve %5 hata payı esas alınarak, cinsiyet ve fakülte/program dağılımına göre kotalar oluşturulur; örneklem planı her dönem güncel YÖK istatistiklerine göre yenilenir. Kotaların tam karşılanamadığı durumlarda son-tabakalandırma (post-stratification) ağırlıklandırması uygulanır — bu işlem temsiliyeti dengeler, öğrencilerin verdiği puanları değiştirmez.
• Geçerli ve güvenilir ölçek: 2016'da literatür taraması, öğrenci odak grup görüşmeleri ve uzman panelleriyle geliştirilen Öğrenci Memnuniyet Anketi, 10'lu Likert tipinde 60 maddeden oluşur ve altı memnuniyet alanını ölçer.
• Veri kalitesi ve temizleme: Kişiye özel Anket Katılım ID'si, oturum bilgileri, kontrol soruları ve cevaplama süreleri izlenir. Çok kısa sürede tamamlanan anketler, tutarsız yanıtlar, uç değerler ve mükerrer kayıtlar analiz dışı bırakılır; nihai analizlere yalnızca kalite ölçütlerini karşılayan kayıtlar dahil edilir.
• Normalleştirme yok: Puanlar üzerinde istatistiksel normalleştirme uygulanmaz. Ölçülen şey yapısal bir gösterge değil, öğrencinin memnuniyet beyanının kendisidir; temsiliyet örnekleme aşamasında sağlanır, puan aşamasında öğrenci beyanı olduğu gibi korunur.
• Etik, KVKK ve bağımsızlık: Katılım gönüllüdür ve bilgilendirilmiş onama dayanır. Kişisel veriler KVKK hükümleri doğrultusunda işlenir ve analizlerde anonimleştirilir; ham veriye yalnızca yetkilendirilmiş araştırmacılar erişebilir. Üniversiteler veri toplama, analiz, puanlama veya sıralama süreçlerine müdahale edemez.
• Şeffaflık ve düzeltme ilkesi: Yöntem, örnekleme, puanlama ve değerlendirme esasları kamuoyuyla açıkça paylaşılır. Raporlama sonrası maddi bir hata tespit edilirse yalnızca etkilenen sonuçlar düzeltilir; düzeltmenin kapsamı ve gerekçesi kamuoyuna açıklanır.

TÜMA'nın uluslararası versiyonu — Ekim 2026'da yayında. 2024'te aldığımız uluslararası yapıya geçiş kararının en somut ürünü olan SCOPE, Ekim 2026'da yayımlanacak.

SCOPE; üniversitelerin öğrenme kalitesi, öğrenci deneyimi, mezun çıktıları ve öğretim itibarı gibi çok boyutlu göstergelerini yalnızca raporlayan bir gösterge paneli değildir. SCOPE, küresel ölçekte karşılaştırılabilir skorlar üreten; veri doğrulama → entegrasyon → modelleme → açıklanabilir skor üretimi → senaryo analizi döngüsünü uçtan uca çalıştıran algoritmik bir sıralama motoru ve karar destek platformudur.

Bu yapısıyla SCOPE:

• Farklı ülkelerin üniversitelerini ortak ve şeffaf bir skor çerçevesinde karşılaştırılabilir kılar,
• Her skorun nasıl üretildiğini açıklanabilir biçimde ortaya koyar,
• Üniversite yönetimlerine ve karar alıcılara, "şu göstergede iyileşme sağlanırsa konum nasıl değişir?" sorusunu yanıtlayan senaryo analizleri sunar,
• ÜniAR'ın on yılı aşkın öğrenci ve mezun verisi birikimini küresel yükseköğretim ekosistemine taşır.

İster üniversite tercihi yapan bir öğrenci, ister kurumunu geliştirmek isteyen bir yönetici, ister yükseköğretim üzerine çalışan bir araştırmacı olun — verilerimiz ve ekibimiz yanınızda.